Kamunun Çalış(tırıl)mayan Çalışanları

Zaman zaman devlet’in hantallığından bahsetmiş, bunu bazı yazılarımda işlemişimdir. Her şeyi üstlenen, her yöne dağılan, her dala konan bir devlet anlayışı var Türkiye’de. Devleti siyasete alet eden bir anlayış da var maalesef. Hal böyle olunca devlet, o meşhur hantallığı üzerinden bir türlü atamıyor.

Çok geniş bir konu aslında devletin hantallığı. Bu yazıda sadece devlette çalışan ama önünde hiçbir işi olmayan deneyimli personelden bahsetmek istiyorum.

Bu konuyu tüm devlet mensupları, tüm siyasi otorite, tüm Hükümet yetkilileri biliyor. Gel gör ki, hiç kimse bir çözüm aramıyor. Bir kurum düşünün ki binlerce çalışanı var. Bunların bir kısmı vasıflı eleman, yani mühendis veya bir başka dalda üniversite mezunu,  kalanı da lise, ilk veya ortaokul mezunu işçi statüsünde.  Bir anket yapsanız, bu çalışanlardan gerçek anlamda iş yapan kesim %30’u geçmez. Geriye kalanların önemli bir kısmı ise hiçbir iş yapmaz. Önünde kurum tarafından istenen ya da kendisine verilen bir iş yoktur. İş yapmaz derken, bunu iş yaptırılmaz şeklinde düzeltmek istiyorum.

Bugün Başbakanlık bünyesinde, Bakanlıklarda halen bankomat memuru olarak kadro taşıyan kaç tane müşavir, vs. türü memur olduğunu merak ediyorum. Bunlar için bir çözüm düşünüldü mü, düşünülüyor mu, bilmiyorum.

Kamuda çalışan ve halinden memnun olmayan insanları bir dinlemek lazım. Adam gelmiş 40’lı, 50’li yaşlara, deneyimi derseniz 20-30 yıl. Ama hiç kimse demez ki senden nasıl faydalanırız, devlete senden nasıl katkı sağlarız. Çok iyi mühendistir ya da teknisyen veya bir başka meslek sahibi. Şu, devlette siyasetin işleyişi var ya, işte bu yüzden her gelen siyasi akım bir öncekini silme anlayışını taşımakta, bu da devletin insan kaynakları politikasını yerle bir etmektedir. Adam çalışmış, her işi öğrenmiş, birikimi çok iyi ama yeni gelen siyasi tablo kendi adamlarını tercih etmiş, onu bir kenara oturtmuş, altına bir koltuk, önüne bir masa-bilgisayar koymuş ve sen burada oyalan demiş. Haa, bunları bulamayıp ortada gezenler de var.

İşbaşına gelen Başbakanlar her ne kadar “tüm vatandaşların Başbakanıyım” dese de gelişmeler öyle olmuyor ne yazık ki.

Bir kenara oturtulan birikimli insanlara bir de derler ki; “sen kendi kendine proje üret biz değerlendirelim”. Yalan halbuki. Değer vermediğin adamın hangi çalışmasını değerlendireceksin ki. Bu da işin kılıfı. İşte biz kendisinden iş bekliyoruz ama hiçbir iş çıkartmıyor demek için bir yol.  Ayrıca da sekiz saat yerinde duruyor mu, işyerinden kırıyor mu, bir de takip ederler.

Avrupa ve ABD’de özellikle yaşı ilerlemiş, birikimli, tecrübeli insanlar daha çabuk iş bulurlar. Çünkü orada tecrübe önemlidir. Çünkü orada adamdan önce işe önem verilir. Bizde de tam tersi. Kim iktidarın adamıysa, kim güçlü eller tarafından destekleniyorsa o işi en iyi bilen kişi olur. Kamuya bakalım mesela; kim hükümetse, önce falanca kurumun genel müdürünü değiştirir, sonra da genel müdür aşağısını... Ta ki en son, en kıytırık makama kadar. Bugün kamuda bir kenarda oturtulan, işten el çektirilmiş vasıflı personelin hemen tamamı işi iyi bilenlerdir. Ama bu insanların bilgi-beceri ve tecrübesinden yararlanmayı istemeyen bir devlet anlayışı vardır ortada. İşte bizi bir türlü adam etmeyen de bu anlayıştır.

Her siyasi otorite kendi kadrolarını oluşturarak yola devam ettiği için, her hükümet zamanında yeni yeni elemanlar alınır, bir öncekiler istifleme yapılır. Sonra da biriken elemana göre iş yaratılamadığı için, daha doğrusu eleman sayısı iş hacmini aştığı için öncekilerin yüzüne bakan olmaz. Ya da rakipler devre dışı mantığı işler. Böylece kamu kurumlarında biriken personel sayısı sınırları zorlamakta, birçoğuna verilecek iş dahi bulunamamaktadır. O zaman da devletin görevi, üretime dönük istihdam ettiği insanlara, üretimsiz maaş verme şekline dönmektedir. Buradan devlet zararlı çıkarken çalışan da iş hayatı mutsuzluğu yaşamaktadır.

30 yıllık bir kamu çalışanı şöyle söylüyor:

-Sabah gelip akşam gidiyorum. Kuruma hiçbir katkım yok. İstemiyorum bu şekilde bir iş hayatı. Ama kendiliğimden emekliliğimi de isteyemem. Çünkü önümde yapacak hiçbir şey yok. Devlet beni ve benim gibi olanları düşünüp bir yol bulmalı. Mesela belli bir teşvikle emekliliği önerse birçok kişi bunu kabul edecektir.

Bu sözler bir düşünceye ait. Bir başka düşünce de, ‘devlet, tecrübe ve birikim sahibi insanlara iş olanakları yaratmalı, herkese makam-mevki veremez ama herkesin iş gücünden yararlanmalı. Küstürülüp kenara oturtulan her insan bu ülke için bir kayıptır’ şeklindedir.

Konuya kişisel bakmamak gerekir. Bu, toplumsal bir meseledir ve Türkiye’nin önemli bir sorunudur. Enerji ve deneyim ucuz yollardan yok edildiği takdirde başka ülkelerin emrine girmek ve yok olmak kaçınılmaz olur.

Türkiye’de, özellikle devlet kanadında çalışan, kamuda görev yapan personel için kayda değer, düzgün bir insan kaynakları politikası yoktur. Bu olmadığı için de çalışanların önemli bir kısmı mutsuzdur, buradan da devlet zararlı çıkmaktadır. Bunu görmek ve önlemek gerekir.

02.12.2008

dsucuka@hotmail.com

Bu yazı 1083  kere okundu