Konya Ovasında yeraltı suyunun önemi

Konya Ovası şimdilerde sarı ve yeşilin zıtlığına bürünmüş

Sarı sonbaharı, yeşil ilkbaharı temsil eder. Ama burada her iki renk de hakim görüntüde. Sarının solgunluğu ile yeşilin canlılığı yan yana duruyor. Yazın ortasında, iki renkli fistan giydirilmiş gibi adeta Konya Ovası.

Birçok kez geçtim Konya’dan ve Konya Ovası’ndan. Bu defa farklı bir görünüm vardı bu Ovada. Gözün alabildiğine uzanan dümdüz araziler, ekin tarlalarından geriye kalmış bir sarı tablo ile canlı mı canlı bir yeşilden ibaret idiler. Bu Ovada sarı ve yeşili hiç bu kadar çok yan yana görmemiştim. Tüm Ova boydan boya sapsarı ekin tarlalarından ibaret olurdu. Ya da ben daha önce bunun farkında değildim.

Yeşilin tüm koyuluğuyla süzülen tarlalardaki ürünün ne olduğu konusundaki merakımı ancak sonradan giderebildim. Şeker pancarı idi bu ürün. Marketlerdeki Konya Şeker’i düşündüm bir an. Son yıllarda dikkat çekici biçimde girmişti tüketici reyonlarına. Ve şunu söylemek mümkün burada; sofralarımızın tuzu da şekeri de Konya Ovası’ndan. Hatta ekmeği de.

Yeşil tarlalar üzerinde, bulut tabakası şeklindeki yağmurlama sulama öyle ilginç bir görüntü oluşturuyor ki, Konya Ovasının tüm monotonluğunu almış götürmüş. Eskiden yoktu bu kadar çok yağmurlama sulama burada. Ve bildiğim kadarıyla Konya Ovasında su da yoktu. Bu nedenleydi ki burası buğday üretimi merkezi idi. Ama şimdi buğdaya alternatif bir ürün gelmiş. Şeker pancarı.

Sarının yanı sıra yeşil tarlaların çokluğu ve ilginç bir manzara oluşturan yağmurlama sulamayı görünce biraz incelemeye çalıştım Konya Ovasının güncel durumunu. Öğrendiklerim şunlardı:

Aslında şeker pancarı üretimi burada yeni değil, eskiden beri var fakat son yıllarda biraz daha artmış bulunuyor. Devlet bünyesindeki Konya Şeker Fabrikası, 1999 yılında Pankobirlik yönetimine geçiyor ve yeni yönetimle birlikte atılım yapıyor. Dolayısıyla Ovada şeker pancarı üretimi artıyor. Şeker pancarı üretimi artınca sulama suyu ihtiyacı da artıyor. Çünkü şeker pancarı çok su isteyen bir üründür. Sulama suyu ihtiyacı artınca, susuz Konya Ovası’nda yer altı suları değerlendiriliyor. Ve Ovaya ayrı bir ahenk katan fıskiyeler döşeniyor tarlalara.

Literatür bilgisine göre, Türkiye’deki yeraltı sularının %40’ı Konya Kapalı Havzasında bulunuyor. Kaçak kuyulardan ruhsatsız olarak su çekilmesi olayı çok yaygın burada. Kontrolsuz su kullanımı ve son yıllardaki kuraklık sebebiyle yeraltı su seviyesi oldukça düşmüş bulunuyor (Konyalı bir çiftçinin ifadesine göre su 100 metre derinlikten çekiliyor bugün).

Konya’yı ilk kez 1986 yılında görmüştüm. Sisli-puslu bir hava vardı ama şehrin muntazamlığı, düzgün şehircilik anlayışı o sisler içinde bile farkedilebiliyordu. O gün de bugün de şunu söylemek mümkündür Konya için: Bu şehrin siyasetçileri boş durmamış, şehirleri için çalışmışlar.

Türkiye’nin tahıl ambarı olarak bilinen Konya hem tarım hem de sanayi şehri. Üretilen arpa, buğday, şeker pancarına dönük sanayi dikkat çekiyor. Un fabrikaları, tohum işleme ve üretme merkezi, arpa alım ve bira üretim merkezi, şeker fabrikası, tarım ve tarıma dayalı sanayi makinaları merkezi, vs, gibi. Ancak sanayi kuruluşlarının, fabrikaların, üretim merkezlerinin fazla rantabl olmadığını söylüyor Konyalı vatandaş.

Yaklaşık 200 km boyunca dümdüz arazide, geniş ve virajsız yollarda monoton bir yolculuk yapıyorsunuz Ankara-Konya istikametinde giderken. Antalya tarafından Konya’ya girişte ise Torosları ve yükseltili bölgeyi aşınca karşınızda Konya. Koskoca Konya Ovasının başında boydan boya uzanmış duran şehri, bu noktadan bütün boyutlarıyla görebilmek sanırım çok az yerde karşılaşılan bir manzaradır.

Konya Ovasında en çok dikkat çeken görüntülerden birisi de silolardır. Çok sayıda olan silolar üretilen tahılı depolamaya yetmediği için, tarlaların içerisinde, toprak üzerinde depolanmış ve üzeri toprakla örtülmüş tahıl yığınlarıyla sıkça karşılaşılmaktadır. 

Konya Belediyesinin önemli bir çalışması daha dikkat çekiyor bu güzegahta. Cihanbeli-Konya arası, yol boyunca, binlerce dönüm arazi üzerinde ağaçlandırılmış ve son derece güzel bir görünüm kazandırılmış bu ağaçsız yöreye.

Yalkaşık bir milyon merkez ilçe nüfusu ve birçok ilçesiyle, tuzu, şekeri, unu, tahılı, tarımı, sanayisiyle kendisine yetip artan, hatta Türkiye’ye yetmeye çalışan Konya ve Konya Ovasıyla ilgili gözlemlerim kısaca bu şekildedir. Elbette ki ben burada birkaç satırla bu büyük tarım ve sanayi bölgesini anlatabilmiş değilimdir. İki hafta önce geçtiğim bu güzergahı ve gözlemlerimi aktarmak istedim sadece. Kısaca şunu söylemek isterim; Konya ve Konya Ovası, Türkiye’nin gurur duyacağı şehir ve ovalarından birisidir. Konya-Ereğli tarafından Toroslara ve Torosların en yüksek tepelerinden birisi olan Bolkar Dağları’na bir yolculuk yapmak ilgimi çekecek bir eylem olacaktır.

Harran Ovasında barajlarda toplanan sular henüz projelendirildiği şekliyle tarımda kullanılamazken, susuz Konya Ovasında susuzluğa meydan okurcasına tarım yapılıyor; sulu tarım ürünleri mısır, şeker pancarı, pamuk, vs, üretiliyor.  Bunun için de yeraltı sularına yönelinmiş. Aradaki farkın yorumu başka bir yazı konusu olacak kadar önemlidir.

07.08.09

dsucuka@hotmail.com

Bu yazı 1775  kere okundu