Mayından Arındırılan Alanların Ekonomiye Kazandırılması

Mayın konusunu yaklaşık beş yıldır yazıyor, çiziyor, derneğimiz aracılığıyla toplantılar, paneller yapılmasının öncülüğünü yapmaya çalışıyorum. Amacım, bir vatandaş duyarlılığıyla sadece konunun takipçisi olmak.

Türkiye, 2003 yılında attığı imzayla, 2014 yılına kadar sınır mayınlarını temizleyeceğine dair taahhütte bulundu. 2014 yılına çok az bir süre var  ve henüz mayın  temizliği yapılmıyor. Sadece Gaziantep’in Karkamış ilçesinde küçük bir alan temizlendi, o da orada arkeolojik kazılar başlayacağı için. Karkamış’ta son derece zengin bir tarihi potansiyel bulunuyor. Buradaki arkeolojik kazılar da ihalesiz olarak İtalya’nın Bologna Üniversitesinden bir hocaya verilmiş durumda. Tabi ki bu duruma bizim üniversitelerimizin, haklı olarak birazcık gönül koymuşluğu var.

Sınır mayınlarında gelinen noktaya kısaca değindikten sonra, temizlenecek alanların değerlendirilmesi üzerinde durmaya çalışacağım.

Mart 2010’da, Ankara’da yaptığımız bir panelle, konuyu her boyutuyla irdelemeye çalıştık.

Mart 2011’de, Karkamış’ta yaptığımız bir panelle, mayınlı alanlardaki tarihi potansiyeli işledik.

Gelinen noktada, mayın temizliği, Milli Savunma Bakanlığı’nın direktifinde, ihale usulü ile yapılacak. Hatta Karkamış yöresi bu şekilde temizlendi bile. Şimdi temizleme sonrası, temizlenen alanların nasıl değerlendirileceği, ekonomiye nasıl kazandırılması gerektiği üzerinde durmak lazım.

Yaklaşık 900 km. olan Türkiye-Suriye Sınırının, (Hatay ili yöresinin dağlık olması nedeniyle düşülmesi sonrasında) yaklaşık 800 km. lik kısmı, değerlendirmeye son derece elverişli dümdüz arazidir.

Bu sınırın bazı yerlerinde şehirler ortadan bölünmüş;

bazı yerlerinde eski medeniyetler yaşamış, dolayısıyla antik kentler mevcut;

bazı yerlerinde yeraltı ve yerüstü zenginliklerimiz bulunuyor.

Yani sınır boyunca zengin ekonomik potansiyel sözkonusu.

Sınır boyunca yapılacak mayın temizliğinden sonra, ortaya çıkacak bakir topraklar, her türlü zenginliğiyle çok iyi değerlendirilmelidir. İşte bu konuyu işlemek, kamuoyu ile paylaşmak amacıyla, 2011 yılının sonbahar aylarında (Kasım-Aralık), Ankara’da, geniş kapsamlı bir sempozyum düzenleme hazırlığı içindeyiz. Yaklaşık 6 ay önceden beri planladığımız bu çalışmayı Güneydoğum Derneği ve Petrol Mühendisleri Odası olarak gerçekleştirmeye çalışacağız.

Mayından arındırılan alanların ekonomiye ne şekilde kazandırılacağının, kazandırılması gerektiğinin, detay alt başlıklarla konuşulacağı böyle bir çalışmada şu konulara değinilecektir:

Yer altı ve yerüstü enerji kaynaklarının değerlendirilmesi (Petrol. Maden, vs, )

Arkeolojik potansiyelin değerlendirilmesi ve Sınırdaki tarihin turizme açılması

Tarımsal projeler ve organik tarım

Sınırların yeniden yapılandırılması

Yerleşim sınırları içindeki topraklar, eski toprak sahipleri, mayın mağdurları

Bugüne kadar sadece tarım boyutuyla konuşulan bu toprakların yeraltı ve yerüstü zenginlikleri ve diğer faktörler çok fazla dikkate alınmadı. Mesela bu sınır boyunca çok fazla tarihi zenginlikler, antik kentler var. Karkamış, Ceylanpınar, Nusaybin örnekleri gibi. Buralarda yapılacak kazılar sonucu ortaya çıkacak antik kentler, turizme açılarak ekonomiye kazandırılacaktır. Bu konuda çok titiz çalışmalar yapılması gerekiyor.

Sadece sınırdaki tarih değil, sınırdaki petrol, sınırdaki maden, sınırdaki tarım ve diğer faktörler tek tek ele alınmalıdır. Mesela yerleşim merkezleri içinde, temizlik sonrası ortaya çıkacak alanlar üzerine toplu konutlar yapılabilir.

Mayın döşeme esnasında toprağı kamulaştırılmış vatandaşlar da ortaya çıkacaktır. Biz bugüne kadar hep mayın temizlenecek, nasıl temizlenecek, kim temizleyecek tartışmalarına odaklandık. Şimdi asıl mesele, temizlik sonrası bu alanların değerlendirilmesidir.

Mayın konulu çalışmalarımızın, panellerimizin olumlu sonuç vermekte olduğunu düşünüyoruz. Mesela Harran Üniversitesi ile GAP İdaresi, temizlenecek toprakların ekonomiye kazandırılması bağlamında bir çalışma hazırlığı içindeler. Buna benzer daha birçok çalışmanın potansiyelini barındırıyor bu hat.

Mayından arındırılan alanların, istihdama, işgücüne, ekonomiye katkısı önemsenmelidir. Bu anlamdaki çalışmalar konusunda çok iyi bir strateji izlenmesi çok iyi sonuçlar verebilir. Temizlenecek alanların ekonomiye optimum noktada fayda sağlaması için optimum düzeyde düşünmek gerekir.

11.08.2011

dsucuka@hotmail.com

Bu yazı 243  kere okundu