Yörük Ağzı

Yörük Ağzı

Yörük Ağzı

Rüştü Aydın

Son Güncelleme: 14 Kasım 2015, Cumartesi

Haberi Paylaşın:



 Yörük Ağzı

 

Tilbilikten yoyulan yemekleri kedi-köpeklere ver de onların karnı doysun bari! Yunaktakileri de garibanlara ver… ortalıkta kokuşmasın. Kendini de bu arada tımar et, üstüne başına da çeki düzen ver… ortalıkta alık alık dolaşacağına git kendine öteberi al… 

Türk dili üzerine yazmak o kadar zor ki, neden derseniz doğanın seslerini kelimelere döken bir başka millet yoktur. Türklerin koyusunu oluşturan Yörükleri dinleyin yeter. Onların ağzından çıkan kelimeleri alın sözlüklere yerleştirin bütün Asya insanları ile rahatça anlaşabilirsiniz.

 Bizim Mersin ve civarı Yörük’tür.

Yörük insanı yerleşik yaşama geçmiştir. Hala geçmeyen birkaç beylik kalmıştır ama onlarda devletten yer bekliyorlar. Yer bulur bulmaz artık sabit bir mekânları olacak. Yani yerleşik hayata geçecekler.

Yazımızın girişinde yazdığım paragrafta, Yörüklerin kullandığı ağızdan bir paragraf yazdım. Kullanılan kelimelerin çoğu  derleme sözlüğünde de yer alır.

 Tilbi-z : Yemek seçen kişiler için kullanılır. Mesela önüne konan kuru fasulye yemeğindeki kavrulmaktan siyahlaşmış soğanları görüpte tek tek temizlemeye çalışan çocuklara çok rastlamışızdır. Hatta onlar için “Seni gidi tilbi seni” deyimini de kullandığımız olmuştur.

 Yunak : Kirli çamaşırların yıkandığı yere yunak denir. Yazımızın başında yunakta yıkanmayı bekleyen kirli çamaşırların  kokuşmadan birilerine vermesini isteyen ve kendisine iyi bakmasını öğütleyen bir cümle kullandım… Bucümlede geçen bazı kelimeler ve yüklendikleri anlamlar şöyle;

 Çeki: Kadınların başlarına bağladıkları başörtüsü.

Alık-alık dolaşmak: Avanakça etrafta gezelenmek.

Öteberi: Çamaşır giysi elbise vs…

Tımar et: kendine iyi bak

Yoyulan: bir şeyin kullanılmaz hale gelmesi

 Yörük ağzındaki sesler iyi incelendiğinde doğa ile bütünleştiğini görürsünüz. Uydurulmuş bir kelime bulmak oldukça zordur.  Milyonlarca Türk insanı asırlar boyunca bu kelimelerle konuşup anlaşmışlar. Yedi kıtaya yayıldıkları halde dillerinden bir şey kaybetmemişlerdir.

 ***

Bir anımı  anlatayım.

Rahmetli annem, akşamın birinde rahatsızlanmış. Yanına vardığımda “Oğlum dün akşam karnım cuadak cız etti” dedi.

Annemin rahatsızlığına üzülmem gerekirken, aksine; beni gülme krizi tuttu. Anne bir daha tekrar et, karnına ne oldu dedim… aynı sözleri tekrar tekrar söyledi.

Bu anımda annemin söylediği kelimelere bir bakalım.

“karnım cuadak cız etti” Yani, karnında ansızın oluşan bir sızıyı tarif etmek için ‘cuadak’ ve ‘cız’ kelimelerini seçmiş ve konuşma dilinde bana aktarmış. Tabiî ki halk bilimi araştırmacıları bu kelimelerin manasını mutlaka bizlere aktaracaklardır. Ama gerçek olan bir şey var ki, insanın doğal yaşamındaki meramını anlatmak için kelime üretmekte usta bir millet kim diye sorarlarsa tereddüt etmeden Türklerdir deyin.

***

Dil denince akla mutlaka Türkçe gelmeli. Türkçe dünyanın dördüncü büyük dilidir. Milyonlarca insan tarafından kullanılan kelimeleri ile yolculuk ettiğinizde karşınıza anlaşabileceğiniz mutlaka birileri çıkacaktır.

Yörüklerin ağzı ile konuşulan Türkçe kelimelerin anlamları ile birlikte Anadolu’nun doğusunda, batısında ve kuzeyinde de konuşulduğunu görebilirsiniz. Çünkü Anadolu birlikteliği Türkçe ile oluşmuştur. Türkçe ile konuşup anlaşan Türkler yedi düvele karşı özgürlük savaşını kazanmıştır.

 Bunu en iyi anlatan o günleri bizzat yaşayan Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’tür.

Atamız güzel Türkçemiz için şu ifadeleri  söylemiştir:

 "Türk milletinin dili, Türkçe dir. Türk dili dünyada en güzel, en yaygın ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk, dilini  çok sever ve onu yükseltmek için çalışır. Bir de Türk dili, Türk milleti için mukaddes bir hazinedir. Çünkü Türk milleti, geçirdiği nihayetsiz badireler içinde, ahlakının, ananelerinin, hatıralarının, menfaatlerinin, velhasıl bugün, kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde muhafaza edildiğini görüyor. Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir."

"Türk dili, Türk ulusu için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk ulusu, geçirdiği sayısız sarsıntılar içinde ahlakının, erdemlerinin, gelenek ve göreneklerinin, anılarının, kendi yararlarının kısacası bugün kendi ulusallığını oluşturan her şeyin diliyle korunduğunu görüyor. Türk
dili, Türk ulusunun yüreğidir, belleğidir"

"Türk dilinin kendi benliğine, özündeki güzellik ve zenginliğe kavuşması için bütün devlet örgütlerimizin dikkatli olmasını, ilgi göstermesini isteriz"

"Türk dili, zengin, geniş bir dildir; her kavramı ifadeye kâbiliyeti vardır. Yalnız, onun bütün varlıklarını aramak, bulmak, toplamak, onlar üzerinde işlemek lâzımdır. [...] Türk milletini ve Türk dilini medeniyet tarihinin ve kültür dillerinin dışında görmenin ne yaman bir yanlış olduğunu bütün dünyaya göstereceğiz."

"Millî his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin millî ve zengin olması millî hissin inkişafında başlıca müessirdir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şûûrla işlensin. Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."

***

Evet bizler atamızın öğütlerini yerine getirerek; dilimizi şuurla işleyelim. Konuşalım, yazalım ve yaygılaştıralım.

 

 

 

Sporda Öne Çıkanlar

Siyaset Haberleri