İSG Hakkında Akla Gelen Sorular Yanıt Buldu

İstikbal Özel Haber/ Fatma Aydın-B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Ali Kekliktepe NİL RTV’de 41 Dakika Programında Gazeteci Rüştü Aydın’ın yaklaşık bir saat süren program içerisinde İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda akla gelen sorularını yanıtladı.

1 İşçisi olan işyreleri yeni çıkan yasa gereği ne yapacak sorusana B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Ali Kekliktepe “Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı olan işyerleri, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) mevzuatında en esnek düzenlemelere tabi gruptur. Ancak bu durum, temel yükümlülüklerin olmadığı anlamına gelmez. “ şeklinde yanıt verirken diğer sorulara da aydınlatıcı yanıtlar verdi.

Rüştü Aydın’ın Soruları ve Ali Kekliktepe’nin Yanıtları şöyle:

①İşveren olarak İSG hizmetlerini kendim üstlenebilir miyim?

Ali Kekliktepe:Evet. 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işverenler, gerekli eğitimi (Açıköğretim veya bakanlık eğitimleri) almaları şartıyla İSG hizmetlerini kendileri yürütebilirler.

② 1 Ocak 2025 İtibarıyla Güncel Durum nedir?

Ali Kekliktepe:

 Zorunluluk Başladı: Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı olan özel sektör işyerleri ile kamu kurumları için İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi görevlendirme yükümlülüğü yürürlüğe girmiştir.

 Hizmet Alımı: Bu kapsama giren işyerleri artık bir Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) ile anlaşarak veya bünyelerinde kısmi süreli görevlendirme yaparak bu hizmeti almak zorundadır.

 İşverenin Kendi Üstlenmesi: Eğer işveren veya işveren vekili gerekli eğitimleri alıp sınavda başarılı olduysa (ve işyeri az tehlikeli + 50'den az çalışanlı ise), İş Güvenliği Uzmanlığı hizmetini kendi üstlenmeye devam edebilir. Ancak İşyeri Hekimi hizmetini her halükarda dışarıdan (OSGB veya bireysel hekim) almak durumundadır.

③Neden "Erteleme" Algısı Var?

Ali Kekliktepe:Yıllardır bu madde sürekli yıl sonlarında (2014, 2016, 2017, 2020, 2023 ve son olarak 2024 sonu) ertelendiği için kamuoyunda "yine ertelenir" beklentisi oluşmuştu. Ancak 2024'ün son günlerinde yeni bir torba yasa veya kararname ile uzatma gelmediği için yasal süreç 1 Ocak 2025'te resmen başlamış oldu.

④Bu Durumda Ne Yapmalısınız?

Ali Kekliktepe:Eğer 1 Ocak 2025 itibarıyla hala bir uzman veya hekim atamanız yoksa:

1. İSG-KATİP sistemi üzerinden giriş yaparak işyerinizin durumunu kontrol etmelisiniz.

2. Bir OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) ile görüşerek çalışan sayınıza göre belirlenen "aylık çalışma süreleri" üzerinden sözleşme yapmalısınız.

3. İdari para cezaları ile karşılaşmamak için atamaların sistem üzerinden onaylandığından emin olmalısınız.

Özetle: Evet, o "meşhur" erteleme bitti ve zorunluluk artık yürürlükte

⑤İşyerimin tehlike sınıfını nasıl öğrenirim?

İşyerinizin SGK sicil numarasının 2, 3, 4 ve 5. rakamları olan NACE kodu üzerinden "İş Sağlığı ve Güvenliği İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği"nden kontrol edebilirsiniz.

⑥50 çalışanın üzerine çıkarsak ne değişir?

Çalışan sayısı 50 ve üzeri olduğunda, tehlike sınıfı ne olursa olsun uzman, hekim ve sağlık personeli görevlendirme zorunluluğu başlar ve bir İSG Kurulu kurulması zorunlu hale gelir.

⑦Risk değerlendirmesi yapmak zorunlu mu?

Evet. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmeksizin her işyeri risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak zorundadır.

⑧Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenmelidir?

Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç 6 yılda bir yenilenmelidir.

⑨Acil durum planı hazırlamak zorunda mıyım?

Evet. Yangın, deprem, sel gibi durumlar için acil durum planı hazırlanmalı ve ekipler belirlenmelidir.

⑩Acil durum planı kaç yılda bir yenilenir?

Ali Kekliktepe:Az tehlikeli sınıfta 6 yılda bir yenilenmesi gerekir.

⑪Tatbikat yapmak zorunlu mu?

Ali Kekliktepe:Evet. Yılda en az bir kez yangın ve tahliye tatbikatı yapılmalı ve tutanak altına alınmalıdır.

⑫Çalışanlara İSG eğitimi vermek zorunlu mu?

Ali Kekliktepe:Evet. Tüm çalışanların temel İSG eğitimi alması yasaldır.

⑬İSG eğitimleri kaç saat olmalı ve ne kadar sürede yenilenmeli?

Ali Kekliktepe:Az tehlikeli sınıfta eğitimler en az 8 saat olmalı ve en geç 3 yılda bir tekrarlanmalıdır.

⑭Yeni işe giren birine eğitim verilmeli mi?

Ali Kekliktepe:Evet. İşe başlamadan önce işe uyum eğitimi ve temel İSG eğitimi verilmesi şarttır.

⑮İşe giriş sağlık raporu zorunlu mu?

Ali Kekliktepe:Evet. Tüm çalışanların yaptıkları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu almaları gerekir.

⑯Sağlık raporlarını nereden alabiliriz?

Ali Kekliktepe:50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri, sağlık raporlarını kamu sağlık hizmet sunucularından (Aile sağlığı merkezleri vb.) alabilirler.

⑰Periyodik muayeneler ne sıklıkla yapılır?

Ali Kekliktepe:Az tehlikeli sınıfta periyodik sağlık muayeneleri en geç 5 yılda bir yapılmalıdır.

⑱İş kazası bildirimi nereye ve ne zaman yapılır?

Ali Kekliktepe:İş kazası, kazadan sonraki 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilmelidir.

⑲Kimler iş kazası bildirimini yapar?

Ali Kekliktepe:İş kazası bildirimi işveren tarafından yapılır.

⑳Ramak kala olayı nedir? Kaydedilmeli midir?

Ali Kekliktepe:Kaza meydana gelmeyen ancak yaralanma potansiyeli olan olaylardır. İSG mevzuatına göre ramak kala kayıtları tutulmalı ve risk değerlendirmesine dahil edilmelidir.

㉑İlk yardımcı bulundurmak zorunda mıyım?

Ali Kekliktepe:Evet. Az tehlikeli sınıfta her 20 çalışan için en az 1 temel ilkyardım eğitimi almış destek elemanı bulundurulmalıdır.

㉒Yangınla mücadele personeli kaç kişi olmalı?

Ali Kekliktepe:Arama, kurtarma, tahliye ve yangınla mücadele için çalışan sayısı ve risklere göre yeterli sayıda (genellikle her ekip için en az 1-2 kişi) destek elemanı belirlenmelidir.

㉓Çalışan temsilcisi seçilmeli mi?

Ali Kekliktepe:Evet. İşyerinde yetkili sendika yoksa çalışanlar arasından seçimle veya atamayla çalışan temsilcisi belirlenmelidir.

㉔Elektrik tesisat kontrolü zorunlu mu?

Ali Kekliktepe:Evet. İşyerindeki elektrik tesisatı ve topraklama kontrolleri yılda bir kez yetkili elektrik mühendisleri tarafından yapılmalıdır.

㉕Yangın tüplerinin kontrolü ne zaman yapılır?

Ali Kekliktepe:Yangın söndürme cihazları yıllık olarak periyodik kontrolden geçirilmeli, 6 ayda bir ise gözle kontrol edilmelidir.

㉖Ofislerde İSG önlemi alınmalı mı?

Ali Kekliktepe:Evet. Özellikle ergonomi (ekranlı araçlarla çalışma), kabloların düzeni, aydınlatma ve havalandırma standartlara uygun olmalıdır.

㉗Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) verilmeli mi?

Ali Kekliktepe:Risk analizinde belirlenen risklere göre (örneğin kaygan zemin için uygun ayakkabı) işveren tarafından ücretsiz sağlanmalıdır.

㉘İSG yükümlülüklerine uyulmazsa ne olur?

Ali Kekliktepe:Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerince yapılan denetimlerde her bir eksiklik için (risk analizi yokluğu, eğitim eksikliği vb.) ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.

㉙Çalışanlar İSG kurallarına uymak zorunda mı?

Ali Kekliktepe:Evet. Çalışanlar, aldıkları eğitim ve talimatlar doğrultusunda İSG kurallarına uymak, koruyucu donanımları doğru kullanmakla yükümlüdür.

㉚Engelli çalışanlar için özel bir önlem gerekir mi?

Ali Kekliktepe:Evet. Engelli çalışanların durumuna uygun çalışma ortamı ve acil durum tahliye planı hazırlanmalıdır.

㉛İSG dosyası ne kadar süre saklanmalı?

Ali Kekliktepe:İşyeri kayıtları, sağlık raporları ve eğitim belgeleri çalışan işten ayrıldıktan sonra dahi belirli sürelerle (genellikle 15-40 yıl arası) saklanmalıdır.

㉜İşyerini kapatırsam İSG sorumluluğum biter mi?

Ali Kekliktepe:İdari sorumluluk biter ancak geçmişe dönük meslek hastalığı veya kaza davalarında kayıtların saklanmış olması işvereni korur.