İŞÇİNİN FASILALI ÇALIŞMASI DURUMUNDA KIDEMİ VE İZİN HAKKI?
1457 sayılı İş Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ile değiştirilmesine rağmen Kıdem Tazminatını içeren madde halen (14.madde) yürürlüktedir.
Fasılalı olarak çalışma yılın belirli dönemlerinde olabileceği gibi belirsiz dönemlerde de olabilir.
Sorun bu fasılalı çalışmalarda işçinin kıdemin hesaplanması olacak mı? Bu süreçte; kıdem, ihbar ve yıllık izin durumu ne olacaktır?
1457 sayılı İş Kanunu (İş Kanunu 4857 sayılı Kanunla değişti ancak Kıdem Tazminatı ile ilgili hükümleri yürürlükte)
Kıdem tazminatı: Madde 14 – …”İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. 12/7/1975 tarihinden, itibaren işyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır. 12/7/1975 tarihinden evvel işyeri devrolmuş veya herhangi bir suretle el değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlemiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur”.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2014/20625 E. , 2015/33220 K. “İçtihat Metni”nde “4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi uyarınca yürürlüğü devam eden mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14/2 maddesi, işçinin aynı işverene bağlı olarak bir ya da değişik işyerlerinde çalıştığı sürelerin kıdem hesabı yönünden birleştirileceğini hükme bağlamıştır. O halde kıdem tazminatına hak kazanmaya dair bir yıllık sürenin hesabında, işçinin daha önceki fasılalı çalışmaları dikkate alınır. Bununla birlikte, her bir fesih şeklinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde gerçekleşmesi, hizmet birleştirmesi için şarttır. İşçinin önceki çalışmaları sebebiyle kıdem tazminatı ödenmişse, aynı dönem için iki defa kıdem tazminatı ödenemeyeceğinden, tasfiye edilen dönemin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması mümkün olmaz. Yine, istifa etmek suretiyle işyerinden ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmayacağından, istifa yoluyla sona eren önceki dönem çalışmaları kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz”.
İhbar süresi bakımdan ise yine 22. Hukuk Dairesi 2017/7963 E. , 2017/11040 K. “İçtihat Metni”nde “Davacı işçinin işverenin değişik işyerlerindeki aralıklı çalışmaları 10 yıldan fazla ara verilmeksizin gerçekleşmiştir. Bu durumda kıdem ve ihbar tazminatlarının zamanaşımına uğradığından söz edilemez. İhbar tazminatı bakımından da hizmetlerin birleştirilmesi ve tüm süre için 6 haftalık ihbar tazminatı hesabı yapılması, ihbar tazminatı kurumunun amacına uygun olur. Aksi halde aralıklı çalışmalarda her bir fesih tarihinden itibaren ayrı ayrı ihbar tazminatı talebi gündeme gelebilecek olup, bu durum kıdem tazminatı bakımından hizmetlerin birleştirilmesini öngören mülga 1475 sayılı Kanun’un 14/ 2. fıkrasına aykırılık oluşturur.
İşçinin iş sözleşmesinin feshinde kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanılması durumunda, işyeri ya da işyerlerinde geçen tüm hizmet sürelerine göre kıdem, ihbar tazminatı hesaplanmalıdır.
Karar da özellikle dikkat edilmesi gereken husus “istifa” konusu.
Yıllık İzin Bakımından; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 54.maddesi; “ Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır” hükmü esastır.
Genel bir değerlendirme yapacak olursak kıdem tazminatını hak edecek işten ayrılmalarda kıdem tazminatının hesabında sürelerin birleştirileceği, yıllık izin süresinin hesaplanmasında da yine tüm sürelerin birleştirilmesi gerekmektedir.
Sağlıklı, güzel günler dilerim.
Sorularınız için; k33ali@hotmail.com